Boekbeschrijving

Adriaan Viruly
U.-M. West Friesland, Hoorn, Witte Raven Goliath Pocket G6

1965

Volgens de ondertitel van het boek gaat het hier om "Gebundelde vliegherinneringen 1928-1936".

Uit "Voor vrij? ... Contact!" werden de verhalen "Vliegen en romantiek", "Leren vliegen", "Zeer wonderlijk avontuur van Boe", "De eerste Blinde Passagiers", "Vom Zarenadler zur roten Fahne", "Nederland van 5000 meter" en "Aviatiek en Literatuur" opgenomen.

In de schroefwind leverde de verhalen "De gevaren van het luchtreizen" en "Een seconde luchtvaarthistorie".

Uit We vlogen naar Indië werden "Naar de horizonten", "Vertraging", "Engelsen in t zand", "Hollanders in de regen" en "Goed zo, Pelikaan" gekozen.

"Alles O.K.?.... Draaien!" leverde "Ontzettende ervaringen" en "Zwarte Magie", dat oorspronkelijk onderdeel uitmaakte van het verhaal "Hoe men in Nederland verkeersvlieger kan worden doch als zodanig helaas ook weer ontslagen kan worden".

Tenslotte werden "Proceed but take no risk", "Nacht in Jask", "Momentopnamen van vlucht 374", "Om de eer van ons land" en "Afscheid" aan Logboek vliegtuig Douglas P.H.-A.K.E. ontleend.

Het valt op dat de inhoud van deze bundel en die van Wij vlogen over Nederland over Europa en naar Indië sterke gelijkenis vertoont. Mogelijk dat van de verhalen uit de jaren dertig deze hem toch het meest na aan het hart lagen.

Maar dat neemt niet weg dat naar goed Viruliaans gebruik de oorspronkelijke verhalen veelal licht bijgeschaafd en in enkele gevallen ingekort werden. Ook bij sommige herdrukken van zijn boeken kon hij zijn eigen materiaal niet met rust laten, kennelijk vanuit de gedachte dat het toch altijd nog beter kon: de ontevredenheid van de perfectionist.

Huisje boompje beestje

 

Citaat



De bezoekende uitgever van de 'Witte Raven' heeft naar een plank in mijn boekenkast gekeken - daar staan de boeken, die ik geschreven heb. Het zijn er een stuk of zestien, achttien ... ik weet het niet precies.

Ze staan er in de goede volgorde, waarin ze verschenen zijn in de loop van een goede dertig jaren.

Láng eigenlijk - 1930 kwam het eerste uit, het lijkt wel duizend jaar geleden. In geen jaren heb ik die eerste vliegboeken meer gelezen - die boeken uit een vorig leven, waarin 5000 meter hóóg was, 200 kilometer/uur snel, Vlissingen vèr ... Gèk was ik van vliegen. De Fokkerjager was mijn troetelkind. Dat eerste boek 'Voor Vrij ... ? Contact!' was niets dan enthousiasme voor onze vliegerij.

Ik kijk naar het meest rechtse boek van het rijtje, het laatste, dat nu mijn troetelkind is. 'Weerzien bij Passchendaele' heet het en er komt maar héél eventjes meer een vliegtuig in voor ... na ruim dertig jaren ... er is véél sindsdien gebeurd.

De uitgever van de 'Witte Raven' taalt niet naar mijn laatste boek, zijn blik blijft gekluisterd aan de eerste.

"Het werd veel gelezen, dat 'Voor Vrij ... ? Contact!', nietwaar?" "0 ja," zeg ik. "Er schreef toen nog geen mens over vliegen. Ik had het monopolie. Iedereen kocht het. Vooral mensen die over vliegen wilden lezen. Maar ook veel anderen. Heel wat mensen begrepen die titel verkeerd, ze dachten dat het een pleidooi voor vrij contact tussen de sexen was. Zo had dat boek nog erg de wind mee. 0 ja... veel gekocht."

Ik zie dat deze mededeling de bezoekende uitgever zeer boeit.

"En die volgende vliegboeken?" vraagt hij.

"Ik heb niet mogen mopperen," zeg ik. "'In de Schroefwind', van een jaar later, toen ik al niet meer in Soesterberg was maar bij de KLM, borduurde nog wat op het eerste boek voort, maar het derde, 'We vlogen naar Indië', werd een rage. Want we vlógen naar Indië en hoe! Het was de echt grote tijd van het Circus Plesman. We waren met de laatste Fokkers en de eerste Douglassen absoluut nummer één langs de Indiëlijn. De Engelsen, de Fransen, je kon ze gewoon uitlachen. Wat een tijd! Smimoff met zijn Pelikaan, Parmentier met zijn Uiver ... héél Nederland leefde mee.

Met zijn tienduizenden trokken de mensen in ontij naar Schiphol als er weer eens wat groots te beleven viel. Wat een tijd! Nu ... daar profiteerde mijn derde boek geweldig van mee. 'Alles O.K.? Draaien!' en 'Logboek' - nog altijd geen klagen."

"Hèrdrukken!" zegt de uitgever van de 'Witte Raven' verlekkerd.

"Denkt u dat echt?" vraag ik. "Ook na alles wat daarna kwam? De Fokker F VIIB 'Raaf', waarin ik met Evert van Dijk bijna in Bagdad mijn nek brak, vloog 150 kilometer per uur, maar uw 'Witte Raven' verschijnen in de tijd van de Douglas DC 8ën van haast 900 km/uur.

Zouden de mensen, die zó over de toonbank 900 km/uur kunnen kopen, nog willen lezen hoe wij oprecht blij waren als we met tegenwind binnen de drie uur Parijs bereikten? Denkt u niet, dat de schrijver een beetje voor gek zal staan met zoveel plezier om het voorbijvliegen van een sneltrein - of als passagiers van vandaag, voor wie de Noordzee nog een kopje koffie breed is, lezen, hoe ontzettend breed hij bij tegenwind die Noordzee nog gevonden heeft? Enzovoort, enzovoorts?"

Nee, zegt de uitgever, daar is hij niets bang voor. Wat hij wil is, dat ik uit die eerste drie, vier vliegboeken uit het huisje-boompje-beestjetijdperk nu eens de stukjes zoek, die in die oertijd bevielen; hij wil die in zijn heel moderne pockets bundelen. Niet de techniek, niet de uitleggerij van navigatie of zo ... ik hoef niet meer uit te leggen, zoals aan de weet-ierigen van 1930, hoe in 's hemelsnaam een viertactmotor werkt, of waarom een vliegtuig niet uit de lucht valt als de motor stopt, of dat een vliegtuig bij zijwind een zogenaamde 'drift' heeft.

Dát wil niemand na 1965 meer horen, zegt hij. Wèl, hoe zij vlogen, die nu niet meer vliegen ... hoe zij leefden die nu voor de helft niet meer leven ... wat de luchtvaart was toen het nog niemand schelen kon wat hij er mee verdiende of wat voor pensioen er aan vast mocht zitten ... toen harten boven Soesterberg en Schiphol klopten zoals er sindsdien nooit meer geklopt hebben...

Hij wordt er enthousiast van, deze uitgever. Ik kijk hem wantrouwend aan. En dan schaam ik mij - want zal ik het moeten beleven, dat een vlieger van mijn generatie wantrouwend gaat staan tegenover andermans geestdrift voor de LUCHTVAART ?!?!

Dat nooit.

En ik haal die eerste boeken van de plank... hij kan ze krijgen. Er zal een keus gemaakt worden. Niet met de woorden van een terugkijkend ironicus, niet bekeken door de bril van een helaas al zestigjarige, maar met de woorden van een heel jong luitenantvlieger en een bescheiden tweede piloot naast Smirnoff of Evert van Dijk, bekeken door de vliegbril van 1930 en daaromtrent zult u op de volgende bladzijden iets van onze oude pionierderij herleefd vinden. Van die Fokkers, die éven na de Batavieren op weg naar Batavia gingen, van die Plesman van éven na Johan de Wit, van een jeugdig baldadig plezier in 't leven dat van alle tijden is.

Heb ik u voldoende gewaarschuwd?