Boekbeschrijving

Hugo Hooftman
Van Holkema & Warendorf, Amsterdam
1953

met een voorwoord van A. Viruly

Enthousiast boek waarin de jonge luchtvaartjournalist Hugo Hooftman een beeld geeft van de luchtvaart van 1953 en een blik in de toekomst werpt.

In 1953 dacht Hooftman nog dat supersonische vliegtuigen al in 1960 de oceaan in vijf uur zouden oversteken en reizen naar de maan aan het einde van de eeuw voor iedereen bereikbaar zou zijn.

Zo is het niet gegaan, maar zijn toekomstvisie is wel op veel andere punten realistisch.

Start in de toekomst

Op deze foto's is duidelijk te zien, hoe fraai de vier straalmotoren in de vleugel zijn ingebouwd

Boven prachtige cumuluswolken en onder een strakblauwe hemel vliegt de sierlijke Comet, het eerste straalvliegtuig ter wereld, door de stratosfeer zijn doel tegemoet

 

Zonder souffleur

De luchtvaart van morgen en overmorgen

Het zou goed zijn als dit boek van Hugo Hooftman onder zeer veel ogen komen zou.

Zeker ook onder de ogen, die door cockpitruiten plegen heen te kijken - omdat het ook aan de luchtvaartmensen in een overzichtelijk bestek meer kennis van de momentele stand van hun vak kan verschaffen dan op andere wijze in ons land bereikbaar is en deze feitelijke kennis nodig is om tot een verantwoorde bepaling van standpunt te komen.

Maar niet minder is het een goed boek voor iedere leek, die belangstelling heeft voor een techniek, die zijn levenslot bepalen kan. Ook deze leek - en dat wil thans eigenlijk zeggen: elke bewoner van ons kleine land - dient te weten, waar hij met zijn gezin en zijn omgeving aan toe is of zeer spoedig aan toe zal zijn.

Het is in 1953 niet meer overdreven om te zeggen, dat hij met alles wat het leven voor hem waardevol maakt, in een dichtbije toekomst op genade of ongenade zal zijn overgeleverd aan het gebruik van de luchtvaart.

Hugo Hooftman heeft zijn boek opgedragen "aan de jeugd, die de toekomst van de luchtvaart heeft".

Daarmede stelt hij vast, dat de jeugd een grote verantwoordelijkheid draagt, want de toekomst van de luchtvaart is de toekomst van de wereld.

Zijn stellingname is echter niet minder waar dan deze andere: dat de luchtvaart door haar aanwending zal bepalen of er voor die jeugd een toekomst zal zijn. Het is namelijk voor het eerst in de wereldgeschiedenis geen zekerheid meer dat er voor velen nog een toekomst zal aanbreken. In 1918 kon de burgerij nog tamelijk ongestoord op honderd kilometer achter een gevechtsfront leven, een kwart eeuw later verging ver van alle krijgsvoering de stad Hiroshima dank zij de luchtvaart in weinige seconden, een kwart eeuw na Hiroshima zal de jeugd van gehele naties tegen bombardementsaanvallen zo kansloos zijn als die van Hiroshima was.

De H.bommen liggen reeds thans gereed.

Een nuttig, een nodig boek dus dit: "Start in de toekomst". Het geeft nuchter antwoord op de vraag: waar zijn wij, mensen, nu eigenlijk allemaal aan toegekomen? Het geeft een goede kijk op de fantastische technische ontwikkeling der laatste tientallen jaren... die technische ontwikkeling, die naïeve mensen aanleiding zou kunnen geven om vol bewondering tegen de scheppende denkers en bouwers van deze tijd op te zien.

Het geeft echter ook alle aanleiding om maar iets verder te denken en dan vast te stellen, dat deze bewondering misplaatst zou zijn. Wat zijn meer snelheid, meer stijgvermogen, meer nuttige last op zichzelf waard? Zij betekenen niet: vooruitgang. Vooruitgang kan niet gemeten worden met kilometers-per-uur; wat is vooruitgang in de richting van een afgrond waard?

Werkelijke vooruitgang hangt geheel af van de doelstelling ten goede of ten kwade. Technische vooruitgang kan een beschamende schande zijn voor hen die er aan werken en die er zich van bedienen en dit geldt dan natuurlijk in de eerste plaats voor dat soort technische ontwikkeling dat dient om in de toekomst meer mensen dood of ongelukkig te kunnen maken dan in het verleden mogelijk was. Zulke "vooruitgang" betekent alleen een mogelijkheid om enkele van de Tien Geboden met meer tijdelijk succes te kunnen breken.

Maar wie zou dan het in toenemende mate breken van de wetten van het leven "vooruitgang" willen noemen behalve de gedachtelozen, de hartelozen en de goddelozen? - Ik heb mijn hele leven met luchtvaart omgegaan en ik ben dankbaar voor de ontwikkeling van het menselijk verstand en de techniek omdat ik van zo nabij heb mogen ervaren hoezeer de mens daardoor een innerlijk rijker mens en de wereld een betere wereld kan worden.

Er is hier echter geen sprake van een zekerheid, nog niet eens van een waarschijnlijkheid; de mensheid is in doodsgevaar en zulks des te meer naarmate de mensen alleen maar gedachteloos hoera! hoera! roepen alleen omdat er ergens weer een vliegtuig sneller of hoger dan een vorig vliegtuig gevlogen heeft.

Zeer terecht schreef Dr Plesman. die de Nederlandse burgerluchtvaart opbouwde, eens:

..Het moderne vliegen is een wonder. Doch oneindig groter en verhevener wonder zal het zijn, als de mensheid haar techniek niet meer vóór alles toepast ten kwade, maar uitsluitend ten goede. Als zij het vliegen, dat jaren lang een teisterende vloek was, in een blijvende zege zal doen veranderen."

Zulk een wonder kan alleen geschieden wanneer de denkende mensen van onze tijd zich van hun verantwoordelijkheid bewust willen worden en dan handelen naar beste inzicht om de wereld van een volgende krijgsvoering te redden.

Mede door de luchtvaart kan de mens van deze tijd voor het eerst in de geschiedenis òf van de wereld een werkelijk saamhorige gemeenschap maken òf die door militair gebruik daarvan tot een beschamende puinhoop herscheppen.

Mag men hier nog van een keuze spreken? Het boek van Hugo Hooftman leert, dat er voor de volkeren der aarde bijzonder weinig tijd meer is om te doen blijken, wat zij willen. Het geeft de feiten die het een ieder mogelijk maken om zich een goed beeld te vormen van de toestand van het ogenblik.

Aan het menselijk geweten de opgave om op grond van deze kennis te leven.

A. Viruly, Commodore der KLM Noord Atlantische route's